Open keuken maken door een draagmuur te verwijderen
Van alle doorbraken die wij in Eindhoven uitvoeren, is de muur tussen keuken en woonkamer veruit de meest gevraagde. Bijna elke woning van voor 1980 heeft een gesloten keuken van acht tot twaalf vierkante meter, en bijna elke bewoner wil daar op enig moment vanaf. Technisch is het een overzichtelijke ingreep, maar juist in deze muur zit meer dan in welke andere binnenmuur ook: afvoer, waterleiding, elektra en soms een kanaal. Op deze pagina leest u wat u tegenkomt, in welke volgorde u het werk het beste plant, en waar u op moet letten als de nieuwe ruimte eenmaal open is.
Waarom juist de keukenmuur zo vaak dragend is
Dat is geen toeval. In een doorsnee Nederlandse rijwoning loopt er één muur van voor naar achter of van links naar rechts die de vloeroverspanning halveert. Zonder die muur zou de vloer van hal naar achtergevel in één keer moeten overspannen, en dat is bij houten balklagen en bij de gebruikelijke kanaalplaatvloeren te veel. De ontwerper legde die dragende middenmuur daarom precies waar de plattegrond het toeliet, en dat was in de meeste ontwerpen tussen de keuken en de woonkamer.
In de vooroorlogse Philipswoningen in Strijp en Woensel-Zuid is die muur een steens muur van baksteen met een houten balklaag erop. In de naoorlogse rijwoningen in Woensel en Gestel is het vaak kalkzandsteen of gasbeton van twintig centimeter. En in de nieuwere wijken rond Meerhoven, en in veel woningen in Veldhoven en Nuenen, liggen er kanaalplaatvloeren op, met een aanzienlijk hoger eigen gewicht dan hout. Dat laatste merkt u meteen in het profiel dat u nodig heeft.
Wilt u zelf eerst nagaan waar u aan toe bent, dan geeft draagmuur herkennen de praktische aanwijzingen: kloppen, dikte meten, vloerrichting bepalen en kijken of de muur op de verdieping doorloopt. Definitief uitsluitsel komt uit de tekeningen; hoe u die opvraagt bij de gemeente staat op bouwtekening en draagmuur.
Een enkele keer valt het mee. Wij treffen ook keukens aan waar de scheiding een halfsteens wandje van tien centimeter is dat nergens op aansluit. Dan is het gewoon sloopwerk van een dag. Maar ga daar niet vanuit voordat het is vastgesteld: een muur die niet draagt maar wel stabiliserend werkt, mag evenmin zomaar weg.
Wat er in de muur tussen keuken en woonkamer zit
Deze muur is het drukste stuk metselwerk van uw hele woning. Aan de keukenzijde zitten de wandcontactdozen voor de apparatuur, vaak met een aparte groep voor de oven en de vaatwasser. In de muur of vlak ernaast loopt de koudwaterleiding naar de spoelbak, en in veel gevallen ook de warmwaterleiding vanaf de combiketel. De afvoer van de spoelbak zit doorgaans in of tegen de muur en loopt via een standleiding naar beneden.
Daar komt in oudere woningen nog iets bij. In de vooroorlogse bouw in Tongelre en Strijp treffen wij regelmatig een gemetseld rookkanaal aan in of tegen deze muur, van het oude kolenfornuis of van een geiser. Zo'n kanaal is soms nog in gebruik voor de cv-ketel of de mechanische ventilatie, soms al decennia buiten gebruik. In naoorlogse woningen is het vaker een ventilatiekanaal dat vanaf de keuken naar het dak loopt en waarop ook de badkamer is aangesloten.
Wat het verleggen van dat alles betekent, is vooral een kwestie van dagen en van coördinatie. Elektra omleggen is meestal een dagdeel voor de installateur. Water en afvoer verplaatsen naar de nieuwe keukenopstelling is een halve tot hele dag, meer als de standleiding aan de andere kant van de ruimte zit en er in de vloer gehakt moet worden. Een rookkanaal of ventilatiekanaal dat nog functie heeft, is de duurste post: dat vraagt een nieuwe route naar het dak of het verplaatsen van de ketel, en dat loopt al snel op tot een paar dagen werk met dakwerk erbij.
- ✓Elektra: keukengroepen, schakelaars en soms de meterkastroute.
- ✓Water: koud en warm naar de spoelbak, soms de ketelaansluiting.
- ✓Afvoer: spoelbak en vaatwasser naar de standleiding.
- ✓Rookkanaal of ventilatiekanaal: alleen bij oudere woningen, maar duur.
- ✓Soms een gasleiding, ook als er niet meer op gas wordt gekookt.
Installaties in de keukenmuur en wat verleggen betekent
Deze tabel gebruiken wij bij de opname om te bepalen wie wat doet en in welke week. De omvang staat in werktijd van de installateur, niet in bedragen, omdat de installatie een aparte offerte is die losstaat van het constructieve werk.
| Wat er in de muur zit | Wat verleggen inhoudt | Omvang |
|---|---|---|
| Wandcontactdozen en keukengroepen | Nieuwe leidingen naar de nieuwe opstelling, oude aftakking veiligstellen in een bereikbare doos. | Een dagdeel tot een dag |
| Koud- en warmwaterleiding | Aftakken vanaf de bestaande leiding, nieuwe route door vloer of plafond naar de spoelbak. | Een halve tot hele dag |
| Afvoer spoelbak en vaatwasser | Nieuwe afvoer met voldoende afschot naar de standleiding, soms hakwerk in de dekvloer. | Een halve tot hele dag |
| Ventilatiekanaal naar het dak | Kanaal omleggen langs de nieuwe ligger of een nieuwe route naar de dakdoorvoer. | Een tot twee dagen |
| Gemetseld rookkanaal | Kanaal slopen als het buiten gebruik is, of een nieuwe route en ketelverplaatsing als het nog functie heeft. | Twee dagen of meer, met dakwerk |
Een kanaal dat nog in gebruik is voor de cv-ketel of de mechanische ventilatie mag u nooit zomaar dichtzetten. Laat dit vóór de doorbraak beoordelen; het is de meest voorkomende reden dat een keukendoorbraak in Eindhoven duurder uitvalt dan begroot.
De volgorde die u geld bespaart
Eerst de oude keuken eruit
De keuken gaat er in zijn geheel uit voordat wij beginnen. Dat lijkt een open deur, maar veel mensen willen de bestaande keuken laten staan tot de nieuwe komt. Doe dat niet. Wij hebben werkruimte nodig aan beide zijden van de muur, en alles wat blijft staan moet worden ingepakt, beschermd en later alsnog schoongemaakt.
Installaties aftakken en veiligstellen
De installateur legt elektra, water en afvoer om naar een tijdelijke of definitieve positie en dopt af wat niet meer nodig is. Dit gebeurt vóór het stempelen, zodat er tijdens het zagen niets meer in de muur zit dat onder spanning of onder druk staat.
Stempelen en de doorbraak maken
Wij stempelen de vloer af, zagen de sleuven, plaatsen de ligger en breken pas daarna het metselwerk eronder weg. Bij een keukendoorbraak zetten wij standaard een stofschot met rits tussen de werkruimte en de rest van de woning, zodat u de bovenverdieping normaal kunt blijven gebruiken.
Vloer, dekvloer en dagkanten herstellen
De sparing die de oude muur in de dekvloer achterlaat, wordt gevuld en vlak afgewerkt. Daarna volgen de dagkanten, het plafond rond de ligger en het stucwerk. Dit is het moment om de vloerverwarming of de nieuwe leidingen in de dekvloer mee te nemen.
Pas dan de nieuwe keuken plaatsen
De keukenleverancier meet definitief in als de ruimte klaar is en de muren recht zijn. Dat scheelt geld op twee manieren: u betaalt geen tweede keukenmontage voor aanpassingen, en u voorkomt maatwerkpanelen die achteraf niet passen. Kastenwanden worden op de werkelijke maat gemaakt, niet op de tekeningmaat.
Afwerken en schilderen
Het stucwerk moet één tot twee weken uitdampen voordat er verf op mag. Plan dat in: schilderen op vers stucwerk geeft binnen een jaar bladderend werk. Wat er tussen opname en oplevering gebeurt, staat stap voor stap op onze werkwijze.
Afzuiging en het kanaal langs of door de nieuwe ligger
De afzuigkap is bij een open keuken belangrijker dan bij een gesloten keuken, en tegelijk lastiger op te lossen. In een gesloten keuken bleef bakdamp binnen die ruimte; in een open ruimte trekt het door de hele woonkamer en slaat het neer op de bank en de gordijnen. Recirculatie met een koolstoffilter helpt tegen vet maar niet tegen vocht en geur. Wie serieus kookt, wil afvoer naar buiten.
Daar loopt u tegen de nieuwe ligger aan. Het kanaal moet van het kookeiland of de wandopstelling naar de gevel of naar het dak, en de ligger zit precies in de weg. Er zijn drie oplossingen. De eerste is het kanaal langs de ligger leiden, in een verlaagd plafond of in een koof die u meteen als lichtlijn uitvoert. De tweede is een platte kanaalvorm, bijvoorbeeld 220 bij 90 millimeter, die onder de ligger past zonder dat u veel hoogte verliest.
De derde oplossing is een doorvoer door de ligger heen. Dat kan, maar alleen als de constructeur het gat in de lijfplaat vooraf meeneemt in de berekening en op de juiste positie tekent. Een gat in het midden van de hoogte, in het gebied met de laagste schuifspanning, is constructief te verantwoorden; een gat vlak bij de oplegging niet. Boor daarom nooit achteraf zelf een gat in een geplaatste ligger. De sparing hoort in de constructieberekening te staan en de staalleverancier maakt hem in de werkplaats.
Praktisch punt tot slot: bepaal de positie van het kookeiland voordat de doorbraak wordt gemaakt. Een eiland midden in de ruimte betekent dat er een kanaal én een elektragroep door de vloer moeten, en bij een kanaalplaatvloer is hakken in de vloer maar zeer beperkt mogelijk. Dat is vaak de reden dat een kookeiland in Meerhoven of Nuenen alsnog tegen de wand belandt.
Vloer, geluid en verwarming in de nieuwe ruimte
Na de doorbraak is de constructie klaar, maar de ruimte functioneert nog niet. Drie dingen komen bij vrijwel elke open keuken terug en worden bij het begroten stelselmatig vergeten.
De vloer die moet doorlopen
Waar de muur stond, zit een strook zonder dekvloer, meestal twintig centimeter breed en soms met een verdiepte funderingsstrook eronder. Die sparing vullen wij aan en vlakken wij af. In de keuken lag vaak tegelwerk op een andere hoogte dan het parket in de woonkamer, dus reken op een egalisatielaag over het geheel. Wilt u één doorlopende vloer, laat de vloerlegger dan pas komen als de dekvloer volledig droog is.
Akoestiek en galm
Een ruimte van veertig vierkante meter met een harde vloer, een stucplafond en een keuken van glad materiaal galmt. Dat is geen inschattingsfout, dat is natuurkunde: er is te weinig absorptie. Gordijnen over de volle wandbreedte, een groot vloerkleed en akoestische panelen of een akoestisch plafond in de keukenzone lossen het op. Neem dat mee in het budget, want achteraf is de bank de enige knop waaraan u kunt draaien.
Verwarming en radiatoren
De radiator in de keuken hing vrijwel altijd aan de muur die weg gaat, en de woonkamerradiator is gedimensioneerd op de oude, kleinere ruimte. Na de doorbraak heeft u één ruimte met een groter volume en meer glas. Laat de installateur de warmtevraag opnieuw bepalen en houd rekening met een grotere radiator, een extra radiator of vloerverwarming in de nieuwe zone.
Gedeeltelijke doorbraak: een penant of een bar houden
Niet elke muur hoeft volledig weg. Bij een aantal woningen adviseren wij om een penant van vijftig tot tachtig centimeter te laten staan, of om de muur tot borsthoogte af te breken en er een bar of een aanrechtblad op te leggen. Dat is niet alleen een smaakkeuze; het is vaak constructief gunstiger en scheelt duizenden euro's.
De reden is de overspanning. Een opening van 3,8 meter valt in de zwaarste categorie en vraagt een fors profiel, mogelijk met een kolom en een poer. Laat u een penant van zestig centimeter staan, dan krijgt u twee openingen van rond de anderhalve meter, elk met een veel lichtere ligger, en houdt u een gegarandeerd oplegpunt in het midden. Ruimtelijk verandert er weinig, in de begroting scheelt het een categorie of twee.
Een muur tot borsthoogte werkt anders: constructief is dat een volledige doorbraak, want boven de bar zit nog steeds een opening over de volle breedte. De ligger wordt dus niet lichter. Wel wint u een werkblad, bergruimte en een plek voor de installaties die anders door de vloer moesten. Wij bespreken bij de opname altijd beide varianten met een prijs erbij, zodat u de afweging zelf kunt maken. Voorbeelden van uitgevoerde varianten staan bij recente projecten.
- ✓Penant laten staan: lichter profiel, lagere prijscategorie, extra oplegpunt.
- ✓Muur tot borsthoogte: zelfde ligger, wel extra werkblad en leidingruimte.
- ✓Volledige doorbraak: maximale ruimte, zwaarste profiel en vaak een kolom.
Wat kost een open keuken maken
De prijs van het constructieve deel volgt de breedte van de opening. De keuken zelf, het leidingwerk van de installateur en de vloerafwerking staan hier los van. Een gebruikelijke keukendoorbraak in een rijwoning is 2,5 tot 3,5 meter breed.
| Breedte van de doorbraak | Compleet traject | Typische situatie |
|---|---|---|
| Tot 1,5 m | €2.500 – €4.000 | Verbrede doorgang of een tweede opening naast een penant. |
| 1,5 – 2,5 m | €3.500 – €6.000 | Halve muur weg, penant blijft staan. |
| 2,5 – 3,5 m | €5.000 – €8.500 | De gebruikelijke keukendoorbraak in een rijwoning. |
| 3,5 – 5 m | €6.500 – €13.000 | Muur volledig weg, meestal met kolom en poer. |
| Totaal compleet traject | €2.500 – €8.000 | Bandbreedte waarin de meeste keukendoorbraken uitkomen. |
Bedragen exclusief btw; 9% btw op arbeid bij woningen ouder dan twee jaar en 21% op materiaal. In deze bedragen zitten de constructieberekening van €350 tot €600, de omgevingsvergunning met leges van €200 tot €600, het stempelen en slopen van €800 tot €2.500 en de stalen balk van €1.200 tot €5.500. De volledige opbouw staat op kosten draagmuur verwijderen. Gaat het bij u eerder om een doorgang dan om een open ruimte, lees dan deuropening maken in een draagmuur. Wilt u tegelijk naar de tuin open, dan is schuifpui in een draagmuur de bijbehorende pagina.
Vragen over toepassingen
Is de muur tussen mijn keuken en woonkamer altijd dragend?
Wat gebeurt er met de leidingen die in de muur zitten?
Waarom moet de oude keuken eruit voordat jullie beginnen?
Kan de afzuigkap door de nieuwe stalen ligger heen?
Wat gebeurt er met de vloer waar de muur stond?
Wordt het niet galmerig in zo een grote open ruimte?
Is een penant laten staan echt goedkoper?
Moet mijn verwarming worden aangepast?
Benieuwd wat het bij u kost?
Wij komen gratis langs in Eindhoven en omgeving, bepalen of de muur dragend is en geven u daarna één vaste prijs voor het complete traject.