Deuropening maken in een draagmuur
Een deuropening maken in een draagmuur is de kleinste constructieve ingreep die wij uitvoeren, maar het blijft constructiewerk. Ook een gat van negentig centimeter breed onderbreekt de krachtafdracht van de vloer erboven, en die kracht moet ergens naartoe. In Eindhoven gaat het meestal om een doorgang tussen hal en woonkamer, om een tweede deur naar de keuken, of om een opening naar een uitbouw aan de achterzijde. Op deze pagina leest u welke ligger erin komt, hoe wij de sparing maken, wat u met leidingen in de muur aan moet en waar de prijs op uitkomt.
De kleinste ingreep, maar nog steeds constructiewerk
Veel mensen rekenen bij een deuropening op een halve dag hak- en breekwerk. Bij een niet-dragende scheidingswand van tien centimeter klopt dat ongeveer. Zodra de muur draagt verandert het karakter van het werk volledig: boven de opening moet iets komen dat de vloer, het bovenliggende metselwerk en soms ook de kapconstructie overneemt. Dat is een latei of een stalen ligger, en die moet aan beide zijden op een berekend oppervlak rusten.
Of uw muur draagt ziet u vaak al aan de dikte en aan de richting waarin de vloer erop ligt. In de vooroorlogse woningen in Strijp, Tongelre en Woensel-Zuid ligt een houten balklaag dwars op de middenmuur; die middenmuur is de ruggengraat van het hele huis en draagt tot in de kap door. In naoorlogse rijwoningen in Woensel en Gestel zijn het meestal de woningscheidende bouwmuren en één binnenspouwblad die het werk doen. Twijfelt u, kijk dan eerst bij draagmuur herkennen.
In de praktijk hebben wij bij een deuropening zelden discussie over de vraag óf er iets boven moet. De discussie gaat over hoe zwaar. Dat hangt niet alleen af van de breedte van de opening, maar vooral van wat er bovenop staat. Een muur die alleen zichzelf tot aan het plafond draagt vraagt iets heel anders dan een muur waar een verdiepingsvloer, een tweede muur en een gordingenkap op steunen.
Er is nog een reden om ook een smalle opening serieus te nemen. Metselwerk boven een gat werkt als een drukboog: het gewicht loopt langs de opening naar links en rechts weg. Die boog heeft ruimte nodig. Zit er vlak boven de geplande deur al een raamsparing, een andere doorgang of de vloerbalk, dan kan de boog zich niet vormen en komt de volledige belasting rechtstreeks op de ligger. Precies daar gaan zelfgemaakte openingen mis, met scheuren in de bovenliggende slaapkamervloer als resultaat.
- ✓De breedte van de opening en de resterende muurdelen ernaast.
- ✓Wat er boven de opening staat: alleen metselwerk, een vloer, of ook een kap.
- ✓De vloerrichting: ligt de vloer óp deze muur of evenwijdig eraan.
- ✓De kwaliteit van het metselwerk waar de ligger op moet komen.
- ✓De hoogte tussen de bovenkant van de opening en het plafond.
Latei of stalen ligger bij een opening tot 1,2 meter
Bij openingen tot ongeveer 1,2 meter is een prefab betonlatei vaak genoeg. Zo'n latei is verkrijgbaar in dikten die aansluiten op halfsteens en steens metselwerk, en wordt in mortel gezet met minimaal honderd millimeter oplegging aan beide kanten. Het voordeel is de prijs en het gemak: geen brandwerende bekleding, geen lasverbinding, geen aparte drukverdeelplaat. Het nadeel is dat een betonlatei nauwelijks belasting van bovenaf verdraagt en dus alleen werkt als de drukboog in het metselwerk zich echt kan vormen.
Zit er een verdiepingsvloer of een tweede muur boven de opening, dan kiezen wij een stalen ligger. Voor een deuropening is dat meestal een HEA 100 of HEA 120, of twee gekoppelde UNP 140-profielen die aan weerszijden van de muur worden aangebracht als de muur in twee bladen is opgebouwd. Welk profiel het wordt, volgt uit de constructieberekening en niet uit een vuistregel. Over het plaatsen zelf leest u meer op draagmuur verwijderen en balk plaatsen.
De oplegging is bij een deuropening belangrijker dan veel mensen denken. Juist omdat de opening smal is, blijven er soms maar dertig of veertig centimeter muur over tot de hoek of tot een volgende sparing. Dat restant moet de halve belasting van de ligger opnemen. Wij leggen daarom een stalen drukverdeelplaat onder de ligger, en waar het metselwerk te licht is vervangen wij de bovenste lagen door kalkzandsteenblokken of storten wij een klein betonnen opleggingsblok.
- ✓Oplegging minimaal 100 mm per zijde, in de praktijk houden wij 150 mm aan.
- ✓Drukverdeelplaat van 8 tot 10 mm onder elk oplegpunt.
- ✓Restmuur naast de opening beoordelen op breedte en op verband.
- ✓Bij verzwakt of oud metselwerk: opleggingsblok in kalkzandsteen of beton.
Standaard deurmaten en de opening die daarbij hoort
Een deur van 93 centimeter vraagt geen opening van 93 centimeter. Bij het deurblad komt aan beide zijden een kozijnstijl, plus stelruimte om het kozijn waterpas en te lood te kunnen zetten. Onderstaande maten gebruiken wij als uitgangspunt bij het aftekenen; het kozijn dat u koopt bepaalt de definitieve maat, dus vraag de leverancier altijd om de opgegeven ruwbouwmaat.
| Deurblad | Kozijn buitenmaat (circa) | Ruwbouwopening (circa) |
|---|---|---|
| 78 x 201,5 cm | 84 x 205 cm | 86 – 88 x 207 cm |
| 83 x 201,5 cm | 89 x 205 cm | 91 – 93 x 207 cm |
| 88 x 201,5 cm | 94 x 205 cm | 96 – 98 x 207 cm |
| 93 x 201,5 cm | 99 x 205 cm | 101 – 103 x 207 cm |
| 93 x 231,5 cm | 99 x 235 cm | 101 – 103 x 237 cm |
Boven de ruwbouwopening komt nog de hoogte van de latei of de ligger, plus enkele centimeters speling. Een deur van 231,5 cm hoog in een woning met een verdiepingshoogte van 2,60 meter laat dus bijna niets over tot het plafond. Meet dat vóóraf na, anders komt u er tijdens de uitvoering achter dat de ligger niet past.
Zo maken wij een deuropening in een dragende muur
Opnemen en berekenen
Wij meten de muurdikte, de vloerrichting en de resterende muurdelen op, en bepalen wat er boven de opening staat. Daarna gaat het naar de constructeur. Voor een enkele deuropening is dat werk beperkt en levert het meestal binnen een week een berekening en een detailtekening op.
Aftekenen en stempelen
De opening wordt op de muur afgetekend, inclusief de sleuf voor de ligger. Bij een houten balklaag stempelen wij de balken vlak naast de muur af; bij een betonvloer zetten wij stempels met een sloof onder de vloer. Hoe zo'n opstelling eruitziet, staat op stempelplan en stutten.
De sleuf en de sparing zagen
Wij zagen eerst de sleuf voor de ligger aan één zijde, plaatsen die zijde, en doen daarna pas de andere kant. Zagen heeft sterk de voorkeur boven breken: de randen blijven recht, het omliggende metselwerk krijgt geen klappen en er ontstaan geen scheuren in het stucwerk van de aangrenzende kamer.
Stofarm werken en puin afvoeren
De wandzaag draait op water, met een opvangbak en een waterzuiger aan de voet. Bij droog boren gebruiken wij een afzuiging op de machine en een stofschot met rits in de deuropening. Dat scheelt niet alleen schoonmaakwerk; kwartsstof is de belangrijkste reden dat wij nooit droog in metselwerk zagen.
Ligger plaatsen, aanwiggen en uitharden
De ligger gaat op de drukverdeelplaten en wordt met stalen wiggen strak tegen de onderkant van het bovenliggende metselwerk aangedreven. De ruimte eromheen vullen wij met krimparme mortel. Daarna blijft de stempeling minimaal een etmaal staan, bij grotere overspanningen langer.
Dagkanten, kozijn en afwerking
De dagkanten worden recht opgemetseld of afgetimmerd en daarna gestuukt. Het kozijn stellen wij pas als de mortel droog is. Wij hangen de deur, brengen het garnituur aan en werken de aansluiting op de vloer af. Het stucwerk laten wij één tot twee weken uitdampen voordat u schildert.
Leidingen, schakelaars en het stellen van het kozijn
In een binnenmuur zit vrijwel altijd iets. De lichtschakelaar van de woonkamer zit negen van de tien keer naast de deur die u wilt verplaatsen, en de leiding daarnaartoe loopt verticaal door precies het stuk muur dat weg moet. In woningen uit de jaren zestig en zeventig in Woensel-Noord komen wij regelmatig oude buisleidingen tegen die nog naar een centrale doos in de gang lopen. Die moeten worden omgelegd voordat wij zagen.
Wij laten daarom altijd eerst een leidingdetectie doen op het te verwijderen deel, en waar het kan schakelen wij de groep af en snijden de leiding netjes af in een doos die bereikbaar blijft. Zit er waterleiding of een cv-leiding in de muur, dan wordt dat een aparte afspraak met uw installateur; wij zagen nooit blind door een muur waarin verwarmingsbuis kan liggen. Een geraakte leiding kost u geen honderden maar duizenden euro's aan gevolgschade.
Het kozijn stellen lijkt eenvoudig maar bepaalt hoe het eindresultaat oogt. Oude vloeren in Eindhovense woningen liggen zelden waterpas; een verschil van een centimeter over de deurbreedte is normaal. Wij stellen het kozijn waterpas en te lood, vullen de stelruimte met PU-schuim of stelblokjes, en verzagen de onderkant van de stijlen op de werkelijke vloerhoogte. Wie het kozijn strak in de opening klemt zonder te stellen, krijgt een deur die aanloopt of vanzelf openzwaait.
Houd er tot slot rekening mee dat de dagkanten meer werk zijn dan de doorbraak zelf. Een deuropening heeft twee zijkanten en een bovenkant, in twee vertrekken zichtbaar. Dat is zes meter aan stucwerk dat naadloos moet aansluiten op bestaand stucwerk van vijftig jaar oud. Reken op een aparte stukadoorsdag en, als u het echt strak wilt hebben, op het overstucken van de hele muurvlakken aan beide zijden.
- ✓Leidingdetectie vóór het zagen, groep afschakelen en aftakking veiligstellen.
- ✓Schakelaars en wandcontactdozen inmeten op de nieuwe indeling.
- ✓Stelruimte van 10 tot 15 mm rondom het kozijn aanhouden.
- ✓Vloerhoogte per stijl apart inmeten in plaats van één maat aanhouden.
- ✓Rekening houden met een extra stukadoorsdag voor de dagkanten.
Vergunning: wanneer wel en wanneer niet
Het uitgangspunt is eenvoudig: een deuropening in een draagmuur is altijd een constructieve wijziging, hoe klein de opening ook is. Dat betekent dat er altijd een constructieve onderbouwing moet zijn en dat de gemeente Eindhoven daar in beginsel op wil kunnen toetsen. Voor het wijzigen van een dragende constructie is in de regel een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen nodig; dat is geen formaliteit die u kunt overslaan omdat het "maar een deur" is.
In de praktijk beoordeelt de gemeente een enkele deuropening lichter dan een doorbraak van vier meter, en gaat de aanvraag vaak vlot door omdat de berekening overzichtelijk is. Wij verzorgen de aanvraag desgewenst en leveren de berekening, de detailtekening en de plattegrond aan. Op vergunning draagmuur verwijderen staat welke stukken de gemeente wil zien en hoe lang het duurt.
Twee situaties verdienen extra aandacht. Woont u in een appartement of een woning met een VvE, dan heeft u naast de vergunning ook toestemming van de vereniging nodig, want de dragende muur is gemeenschappelijk. En staat uw woning in een beschermd stadsgezicht of is het een gemeentelijk monument, wat in delen van Strijp en het centrum voorkomt, dan komt er een aanvullende toets bij. Meld in beide gevallen vooraf dat het om een constructieve wijziging gaat.
- ✓Altijd: constructieve onderbouwing door een constructeur.
- ✓In de regel: omgevingsvergunning bouwen bij de gemeente.
- ✓Bij een VvE: schriftelijke toestemming van de vergadering.
- ✓Bij monument of beschermd gezicht: aanvullende toetsing.
- ✓Nooit: beginnen met zagen voordat het besluit binnen is.
Wat kost een deuropening in een draagmuur
Een deuropening valt in de categorie "doorbraak tot 1,5 meter". Hieronder staan eerst de losse posten en daarna het bedrag voor het complete traject. Omdat de opening smal is en de ligger licht, zit u bij een deuropening doorgaans aan de onderkant van elke bandbreedte.
| Post | Bedrag | Toelichting |
|---|---|---|
| Constructieberekening | €350 – €600 | Berekening en detail voor één opening. |
| Omgevingsvergunning en leges | €200 – €600 | Aanvraag plus gemeentelijke leges. |
| Stempelen en slopen | €800 – €2.500 | Stempelplan, zagen, afvoer van puin. |
| Stalen balk plaatsen | €1.200 – €5.500 | Profiel, oplegging, inwassen en afwerken. |
| Doorbraak tot 1,5 m, compleet | €2.500 – €4.000 | Gebruikelijke uitkomst voor een deuropening. |
Alle bedragen zijn exclusief btw. Op arbeid geldt 9% btw bij woningen ouder dan twee jaar, op materiaal 21%. Het kozijn, de deur en het schilderwerk zitten niet in deze bedragen. Een volledige opbouw van de kostenposten vindt u op kosten draagmuur verwijderen; een prijs voor uw eigen situatie krijgt u via offerte aanvragen.
Vragen over toepassingen
Heb ik voor een deuropening in een draagmuur echt een vergunning nodig?
Kan er een betonlatei in plaats van een stalen balk?
Waarom moet de opening breder zijn dan mijn deur van 93 centimeter?
Zagen of breken: wat is beter?
Hoeveel stof en overlast geeft het?
Er zit een schakelaar en een leiding in de muur. Wat gebeurt daarmee?
Wat kost een deuropening in een draagmuur bij benadering?
Benieuwd wat het bij u kost?
Wij komen gratis langs in Eindhoven en omgeving, bepalen of de muur dragend is en geven u daarna één vaste prijs voor het complete traject.